گوناگون از زيست شناسي

شبیه اما متفاوت (1)

biology4all — Fri, 10 Apr 2009 22:29:18 GMT

بسیاری از گونهها از لحاظ ظاهری شباهت بسیار زیادی به یکدیگر دارند؛ شاید بسیاری ندانند که بیدها و پروانهها چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند و این شامل گونههای دیگر مانند پلنگ و یوزپلنگ، سوسمار و تمساح و حتی قورباغهها و وزغها نیز میشود. یاس سفید یک گیاه است اما یاس سفید، یاس بنفش نیست؛ این جمله شاید بسیار ساده به نظر برسد اما با اینکه هر دو جنس را یاس می نامیم، در حقیقت دوجنس متفاوت هستند. بسیاری از ما به راحتی گونههای مختلف را به جای یکدیگر معرفی میکنیم؛ برای مثال اگر به یک بید بگوییم چه پروانه ی زیبایی دقیقاٌ مثل این است که به یک انسان بگوییم چه میمون زیبایی؛ حال برای رفع این سوء تفاهم ها بهتر است در مورد تفاوتهای گونههای شبیه به یکدیگر کمی بحث کنیم تا تفاوتهای آنها آشکارتر گردد.

پرانهها و بیدها از لحاظ مورفولوژی، آناتومی و رفتاری با یکدیگر متفاوتند. شاید واضح ترین تفاوت بین این دو گروه شاخکهای (حس گر‌های) آنها باشد. شاخک (آنتن) در پروانهها ظریف، رشته مانند و در انتها گرزی شکل است حال آنکه آنتن بیدها، پر مانند و یا شانه مانند است و در معدودی که آنتن رشته مانند دارند برخلاف پروانهها انتهای آنتن گرزی شکل نیست و بر اساس همین تفاوت است که پروانهها را در زیر راستهی Rhopalocera (شاخک گرزی) و بیدها را در زیر راستهی Heterocera (شاخک متفاوت) دسته بندی میکنند.

از لحاظ شکل بدن، بیدها بدنی ستبر و پر از کرک دارند و پروانهها بدنی نازک وشکمی کشیده و بدون کرک و یا کم کرک دارند. فلسهای بال بیدها، بزرگ و ضخیم است و باعث میشود که بال کرکی و ضخیم به نظر برسد حال آنکه پروانهها بالهای ظریف و نازکی دارند.

تفاوتهای رفتاری این دو گروه نیز قابل توجه است. بسیاری از بیدها شب فعال هستند (معدودی گونه روز فعال نیز وجود دارد) و تقریبا تمامی پروانهها روز فعال هستند. پروانهها در هنگام استراحت و هنگامی که برروی گل مینشینند بالهای خود را می‌بندند و یا به آرامی باز و بسته میکنند؛ در صورتی که اکثر بیدها با بالهای باز استراحت میکنند.

تصویر 1. چند گونه بید. 4-1) به شاخکهای شانه مانند توجه کنید؛ 5)گونهای بید با شاخک رشته مانند و غیر گرزی؛ 6) بید اطلس بزرگترین بید جهان که به اشتباه بزرگترین پروانه جهان نامیده میشود.

تصویر2. چند گونه پروانه. (به شاخکهای ظریفی که در انتها گرزی شکل هستند توجه کنید.)

بهار کوهسنگی و گلهایی که در غربت میمیرند.

biology4all — Mon, 23 Mar 2009 14:48:18 GMT

وقتی نوجوان بودم کوهسنگی ــ مشهد ــ فقط یک کوه بود که چند تا درخت نزدیک دامنه اش کاشته بودند و چند تا خونه هم مجاورش بود. با کمی فاصله بعد از کمی خاکی، محوطه پارک کوهسنگی رونق خوبی داشت و معمولا شلوغ بود. جدا از معتادانی که معمولا همیشه در اطراف کوه دیده میشدند و یا مامورانی که در جستجوشون بودند معمولا کمتر کسی رو میشد دید که برای تفریح به سمت این کوه بیاد.

کوهسنگی رو به این خاطر دوست داشتم که جای آرام و زیبایی بود، مخصوصا در فصل بهار که گل های وحشی از بین هر تکه سنگ آن بیرون می آمد و میشد ساعت ها بدون مزاحمت رو چمنهای زیباش دراز کشید و شهر رو تو خلوت تماشا کرد، تماشای زندگی که پایین کوه و لابه لای شهر جریان داشت از این کنج خلوت واقعا زیبا بود.

سالها بعد محوطه پارک تغییرات زیادی کرد، خود کوه نیز شامل این تغییرات و زیباسازی قرار گرفت؛ دیگه مثل سابق لازم نبود برای بالا رفتن از کوه کلی عرق بریزم چون تا بالای قله و جایی که بعدا چند شهید گمنام رو دفن کردند پله های زیبایی ساختند؛ به همین دلیل، سمتی از کوه که به سمت محوطه پارک و شهر قرار داشت رونق زیادی گرفت و شد جبل النور و جمعیت زیادی رو به طرف خودش کشوند و طرف دیگه کوه که از تجدد بی نصیب مانده بود، صورت وحشی خودشو حفظ کرد و شد کنج خلوت جدید من، که تنها چند قدم تا شلوغی آن طرف کوه فاصله داشت.

امسال هم که از میان هیاهوی مسافران نوروزی گذر کردم و به سمت دیگر کوه آمدم، گل های وحشی رو دیدم که تو این جزیره کوچک گرفتار شده بودند و گل های زیباشونو برای ایجاد نسل دیگری باز کرده بودند تا اگر سیمان بگذارد، بهار سال بعد را نیز تجربه کنند.

پارک کوهسنگی

روزی که در میان هیاهو گم شد

biology4all — Fri, 06 Mar 2009 20:01:18 GMT

كشت كنيد و درخت بنشانيد؛ به خدا قسم آدميان كارى برتر و پاك‏تر از اين نكرده ‏اند - امام جعفر صادق (ع)-

امسال روز درختکاری با همزمانی اتفاقات مختلف کم رنگ تر از سال های پیشین برگزار شد. بر خلاف سال های قبل نه از توزیع نهال رایگان خبری بود و نه از دعوت عمومی برای کاشت درخت. دوستانی که هر ساله در این باره فعالیت های چشمگیری انجام می دادند در این روز مراسمی به صورت سمبولیک و نمادین برگزار کردند که به هیچ وجه مطلوب و دلچسب نبود. مشخصاً برخلاف سال های قبل نه در بین مسوولین و نه در بین مردم شوری برای برپایی با شکوه این روز به چشم نمی خورد؛ حال همزمانی وقایع اخیر با این مناسبت عامل حاشیه رفتن این روز شده بود و یا عامل دیرگری در این امر دخیل بوده است اما امیدوارم از این روز که به توصیه بزرگان دین و نیاکان ما بوجود آمده است فقط یک نام به جا بماند.

آيا گرمايش جهاني واقعا در حال وقوع است ؟

biology4all — Wed, 17 Sep 2008 00:05:18 GMT

بيان مسئله

طي چند دهه گذشته متوسط دماي زمين حدود C ۰.۵ افزايش يافته و سالهاي اخير نيز به ترتيب جز گرمترين سالها بوده است ، اما چه دليلي وجود دارد كه اين افزايش دما كه بر اثرافزايش گازهاي گلخانه اي بوجود مي آيد پيش رونده و دائمي باشد و باعث گرم شدن تدريجي زمين گردد؟

به هيچ دليل نمي توان منكر وجود خاصيت گلخانه اي شد و وجود آن يكي از ثابت شده ترين اصول اقليم شناسي است . همانطور كه سه نيم ميليارد سال پيش حضور بخار آب فراوان در جو زمين و خاصيت گلخانه اي ، يكي از عوامل مهم در تشكيل حيات بروي زمين بوده است.

از 160000 سال پيش تا كنون بين تراكم گاز كربنيك در هواسپهر و دماي كره ، رابطه مستقيمي برقرار بوده و هرگاه تراكم Co2 بالا بوده دما نيز بالا بوده و برعكس ، پس شرايط مشابه در دوره هاي گذشته نيز وجود داشته ولي با فرايندهاي تعادلي پس از مدتي ميزان Co2 و متعاقبا دما نيز كاهش مي يابد؛ به همين دليل براي ارزيابي مساله گرمايش جهاني بايد به فيدبك هاي مثبت و منفي كه در زمين، خورشيد, سيستم هواسپهر روي مي دهد توجه داشت ، فيدبك هاي مثبت و منفي افزايش دما را طي فرايندهاي كاهش مي دهند و يا آن را تشديد مي كنند .

فيدبك چيست؟

فيدبك(Feedback) يا پس خور نوعي واكنش يك سيستم است كه در آن خروجي سيستم به عنوان ورودي نيز عمل مي كند و به اين ترتيب با توجه به خروجي سيستم ، حالت سيستم نيز تغيير مي يابد. مثال كلاسيك در اين مورد تنظيم درجه حرارت بدن است . هنگامي كه در يك روز آفتابي از خانه خارج مي شويد و گرمتان بشود اين افزايش دما ادراك گيرنده هاي حسي شما را تحت تاثير قرار مي دهد( داده ورودي) . اگر زير آفتاب همچنان بنمانيد بدن شما واكنش فيزيولوژيك نشان ميدهد به اين معني كه منافذ پوست شما باز شده و از طريق ترشح و تبخير عرق خنك خواهيد شد، به علاوه واكنش رفتاري شما نيز تغيير ميكند و به سايه پناه مي بريد و بدنتان خنك مي شود اين نمونه مثالي از فيد بك منفي است كه در آن واكنش سيستم در جهت عكس روند خروجي است كه در اين مثال افزايش دماي بدن كه به عنوان ورودي بود باعث تغيير در سيستم و كاهش دماي بدن مي شود.

در فيدبك مثبت افزايش خروجي منجر به افزايش باز هم بيشتر آن مي شود مثالي از اين نوع واكنش ، آتش سوزي جنگل است. در ابتدا چوبها كمي مرطوب هستند و خوب نمي سوزند اما با ادامه آتش سوزي چوبهاي مجاور خشك مي شوند و شروع به سوختن مي كنند و اين خود موجب خشك شدن چوبهاي بيشتر و گسترش آتش سوزي مي شود.

فيد بك منفي عموما مطلوب تر است زيرا موجب ثبات مي گردد و باعث مي شود كه سيستم در شرايط ثابت باقي بماند. فيدبك مثبت موجب ناپايداري مي شود و از آن به چرخه ي معيوب نيز ياد مي شود .

فيدبك هاي مثبت و منفي و اثر گلخانه اي

اثرگلخانه اي باعث آغاز يكسري فرايندهاي فيدبكي منفي يا مثبت مي شود كه ممكن است هر افزايش دما را خنثي كرده ويا آن را افزايش دهد. فيد بك منفي خودتنظيم كننده بوده و در واكنش به شرايط گرمايش موجب سرمايش جهاني مي شود . فيد بك مثبت خود تسهيل كننده است و باعث مي شود هر پديده كه باعث افزايش دماي كره مي شود، خود منجر به افزايش باز هم بيشتر دما گردد:

پس اگر فيد بك هاي منفي مداوم و نيرومند باشند با گرمايش جهاني مقابله مي كنند و سيستم مجددا به ثبات مي رسد از سوي ديگر اگر سيستم فيد بكي منفي در مقايسه با فيدبكهاي مثبت ضعيف باشد گرمايش پيش رونده صورت مي گيرد.

در واكنش فيد بكي منفي ، فرض مي كنيم كه گرماي زمين افزايش يابد اين افزايش دما عامل مناسبي براي رشد جلبكهاي اقيانوسي هستند و جمعيت جلبكها به سرعت زياد مي شود ، افزايش جمعيت جلبكي باعث مي شود كه Co2 بيشتري از هوا به مصرف اين موجودات برسد و در نتيجه تراكم Co2 در هواسپهر كم شده و دماي زمين متعاقب آن سردتر مي شود و سيستم مجدد به تعادل مي رسد .

در حالت ديگر فرض مي كنيم كه طي يك آشفتگي ميزان Co2 در هواسپهر افزايش مي يابد ( مثلا مصرف سوختهاي فسيلي) ، افزايش تراكم Co2 باعث تحريك گياهان به رشد مي شود و با افزايش مقدار پوشش گياهي جذب Co2 بيشتر شده و سرمايش تسهيل مي يابد .

در مورد بخار آب كه يكي از گازهاي مهم گلخانه اي است نظرات مختلفي وجود دارد، نظر اصلي آن است كه همراه با افزايش دما آب بيشتري از اقيانوسها تبخير مي شود و منجر به افزايش بخار آب هواسپهر و متعاقب آن تشكيل ابر مي گردد، از آنجا كه ابرها تابشهاي خورشيدي را باز مي تابانند ، افزايش پوشش ابر موجب سرمايش زمين مي گردد.

در مورد فرايندهاي فيد بكي مثبت افزايش بخار آب به نوع ديگري نگريسته مي شود با توجه به اينكه افزايش بخار آب يك گاز گلخانه اي است هر چه ميزان تبخير بيشتر شود ميزان گرمايش بيشتر مي شود به همين جهت نمي توان در مورد بخار آب به طور دقيق صحبت كرد كه در چه جهتي عمل مي كند و از همين رو اهميت فوق العاده اي دارد .

گرمايش زمين باعث ذوب شدن يخچالهاي مي شود كه گاز متان را در خود ذخيره كرده اند ، با وارد شدن گاز متان كه يك گاز گلخانه اي است به هواسپهر گرماي زمين بيشتر مي شود. از طرف ديگر كاسته شدن از لايه پوشش برفي زمين كه بخش زيادي از نور خورشيد را منعكس مي كند و به سرد شدن زمين كمك مي كند باعث مي شود گرماي بيشتري به زمين برسد.

گرم شدن زمين باعث مي شود انسان به وسايل سرمايشي روي بياورد كه استفاده از انرژي الكتريكي مستلزم مصرف بيشتر سوختهاي فسيلي نيروگاها و در نتيجه افزايش بيشتر Co2 زمين و گرمايش بيشتر آن مي شود.

فيد بك مثبت يا منفي كداميك اهميت بيشتري دارند؟

فيد بك منفي و مثبت همزمان در هواسپهر روي مي دهد و لي هنوز مشخص نشده كه كدام عامل اثر قوي تري دارد از طرفي نقش دوگانه بخار آب در هواسپهر در ارتباط با گرمايش زمين اهميت فوق العاده دارد و بايد مشخص شود در كدام جهت اثرات قوي تري دارد.

اينكه گرمايش جهاني بر اثر فعاليتهاي انساني واقعا در حال وقوع است يا نه، بحثهاي شديدي بين دانشمندان راه انداخته است. عده اي عقيده دارند كه گرمايش جهاني پيشاپيش آغاز شده و عده اي ديگر بر اين عقيده هستند كه چرخه هاي فيدبكي منفي براي تعديل آثار گرمايشي كه انسان عامل آن است كفايت مي كند.

اما همه نمونه سازيهاي تجربي براي جهان حكايت دارد كه هر ساله ميزان گازكربنيك هوا افزايش مي يابد و اگر اين ميزان به همين ترتيب ادامه يابد تراكم آن در سال 2030 به دوبرابر مقدار آن در انقلاب صنعتي مي رسد. نمونه هاي مطالعاتي نشان مي دهد دماي زمين تا اواسط همين قرن 2تا 5 درجه سانتيگراد افزايش خواهد يافت و سيستمهاي فيد بكي منفي به احتمال بسيار زياد نمي تواند آثار گرمايشي ناشي از افزايش اين حجم از Co2 را تا حد مطلوب كاهش دهند.

پس معقولانه ترين راه اين است كه از فعاليتهاي كه منجر با افزايش گازهاي گلخانه اي مي شود تا حد زيادي كاسته شود و اميدوار به اينكه سيستمهاي فيد بكي منفي در آينده كار خود را بدون نقص انجام خواهند داد نباشيم.

ماماتوس بر فراز شهر!

biology4all — Thu, 11 Sep 2008 12:02:18 GMT

تشكيل ابرهاي ماماتوس (Mammatus cloud) يكي از اتفاقات نادر در طبيعته و حيفه اگه اين اتفاق درست بالاي سرت رخ بده و متوجه اين پديده نشي و يا مثل من وقتي متوجه بشي كه خيلي دير شده باشه و تنها بتوني آخرين لحظات حيات ماماتوسها رو ببيني .

هنگام ثبت این عکس چند نفري ايستادند و به پنجره خيره شدند!

آخرین لحظات حیات ابر ماماتوس . در اين تصوير فقط چند تا سلول كوچك و بزرگ از ماماتوس باقي مانده

پي نوشت !

+ متاسفانه براي ثبت اين پديده هيچ ابزاري جز دوربين نيم پيكسلي موبايلم در اختيار نبود ، به همين دليل كيفيت عكسها تعريف چنداني ندارد.

+ ماماتوس واژه لاتين و به معني پستـــان است كه البته نميدونم پستـــان كدام پستاندار براي نامگذاري اين دسته از ابرها مد نظر بوده.

+ امروز متوجه شدم خيلي مشكله كه نيم ساعت به آسمون خيره بشي و دوباره بخواي مثال يك انسان عادي سرت رو پايين بگيري و به مسيرت ادامه بدي و البته گيج نزني !

ماه پشت ابر نمي ماند!

biology4all — Fri, 05 Sep 2008 21:23:18 GMT

مغز همه ي انسانها اين قابليت را دارد كه در ميان تصاوير بي معني ، تصاويري معنادار بيابد. براي مثال كافي است چند ثانيه به ديواري كه به صورت تصادفي بروي آن رنگ پاشيده شده و يا يك موزائيك خيره شويد تا مغز شما با رجوع به آرشيو داده هاي كه از قبل به آن وارد شده است تصاويري معنا دار براي اين خطوط و نقاط در هم بر هم بيابد . اين ويژگي مغز از زماني كه بشر شروع به خلق تصاوير كرد تا بدين زمان در حال فريب دادن انسان است و پايه گذار افسانه هاي بيشماري شده است مانند صور فلكي كه مغز انسان در ميان انبوه ستاره ها تصاويري معنا دار يافته است .

نوع ديگري از فريب ذهن وجود دارد كه توسط شخص ديگري به ذهن انسان القاء مي شود ، به اين معني كه شخصي كه در اجتماع داراي جايگاه ويژه اي است - مانند جادوگر قبيله - با القاء توهمات خود به ديگران تصويري مشابه در ذهن آنها به وجود مي آورد ؛ اين توهمات شامل تصاويري كه شخص تا كنون نديده است مي باشد ، ولي از اين به بعد با انتقال اين تصاوير به مغز، فرد در برخي شرايط به سرعت اين تصاوير گاهاً وهم آور را در مقابل خود ميبيند ؛ در حال حاضر تلويزيون نقش مشابه را بازي ميكند و تصاوير ساختگي بيشماري به ذهن انسان القاء مي شود . اژدها مثال مناسبي از اين نوع فريب است و تقريبا تمامي انسانها تصويري از يك خزنده ي بالدار را در هنگام شنيدن نام اژدها به ذهن مي آورند.

بزرگترين مشكل در اين مواقع اين است كه شخصي كه دچار توهمات شده است به هيچ وجه حاضر به پذيرش اين موضوع نيست كه تصاويري كه مشاهده كرده است توسط ذهن بوجد آمده است و چه بسا با انتقال اين تصاوير به ديگران همين توهمات را براي بقيه افراد جامعه بوجود آورد. براي مثال چندي قبل لاشه سفره ماهي پوزه داري در آبهاي خليج فارس صيد شد. بازشدگي آبشش جانوركه شكلي از چشم را به ذهن القاء مي كند و ساختار دهاني ويژه اين حيوان باعث شد كه در اولين نگاه تصور شود كه جانور صيد شده پري دريايي است و تا مدتها به عنوان فيلم پري دريايي ايراني در جامعه دست به دست مي شد ، اگر شخص صيادي كه اين جانور را صيد كرده بود اطلاعات كمي در مورد مورفولوژي سفره ماهي داشت اين توهم بوجود نمي امد و در جامعه نيز بسط پيدا نمي كرد . پس عامل مهم ديگر در پيدايش توهمات،عدم دانش كافي است ، بالا بردن سطح مطالعه افراد جامعه تا حد زيادي جلوي بروز خرافه در جامعه را ميگيرد.

افسانه هايي مانند پري دريايي ، اژدها، ديو و بسياري ديگر به صورت جهان شمول هستند و تقريبا در بيشتر مناطق جهان رايج هستند اما برخي از تصاوير به صورت منطقه اي بروز مي كند و وابسته به فرهنگ هر كشور مي باشد . براي مثال گربه چكمه پوش و يا مخلوق بوسني كه در يك منطقه و مدت زمان كوتاهي بوجود مي آيد و به سرعت در جامعه پخش مي شود و اثر خود را در ذهن ميگذارد هر چند كه ممكن است پس از مدتي اثرآن در جامعه كمرنگ شود.

در كشور ما نيز هر از چند گاهي برخي از اين شايعات كه زائيده ذهن فريبكار است بوجود مي آيد و متاسفانه در صفحات روزنامه هاي كشور نيز وارد مي شود . مثال در اين مورد بسيار است ، تصوير اسكلت عظيم الجثه اي كه شايع شده بود متعلق به يكي از اقوام عاد است و يا تصويري كه بر اثر نشت آب از ناودان بروي ديوار يكي از مساجد ايجاد شده بود و مردم بسياري را دچار توهم كرده بود .

چيزي كه مشخص است اين است كه خرافه باعث لوث شدن و اضمحلال باورهاي فردي انسان مي شود زيرا حقيقت پس از مدت كوتاهي آشكار می شود .

بالاترين هاي زمين !

biology4all — Wed, 30 Jul 2008 13:16:18 GMT

كشف اين موضوع كه بزرگترين ارگانيسم حال حاضر زمين كدام است، كمي مشكل به نظر مي رسد؛ به اين دليل كه يك موجود زنده را مي توان بر اساس طول ، حجم و يا ارتفاع بررسي كرد و بر همين اساس تا حدودي تعريفي كه از بزرگ بودن به دست مي آيد نسبي است و از طرف ديگر ارگانيسم بايد در گروه مناسب و به صورت منطقي بررسي شود ؛ مثلا مقايسه يك حشره با نهنگ آبي به عنوان اينكه نهنگ بزرگترين جانور زمين است منطقي به نظر نمي رسد. بر همين اساس بزرگترين ارگانيسمهاي موجود در زمين را به اين ترتيب معرفي مي كنند:

· پستانداران

بزرگترين پستاندار آبزي نوعي نهنگ موسوم به نهنگ آبي (Balaenoptera musculus) با حداكثر 40 متر طول و 200 تن وزن مي باشد و بزرگترين پستاندار ساكن خشكي فيل آفريقايي(Loxodonta africana) است كه در هنگام تولد حدود 100 كيلوگرم وزن دارد . بزرگترين فيل آفريقايي كه تاكنون مشاهده شده 13.5 تن وزن داشته كه در اين زمينه ركورد دار است.

بزرگترين ارگانيسم در هر دسته از گروه پستانداران به اين ترتيب است :

§ بزرگترين جانور كيسه دار، كانگروي قرمز(Macropus rufus) با حدود 100 كيلو وزن و 2 متر قد مي باشد.

§ در گروه حشره خوارها بزرگرين پستاندار حشره خوار، موش مهتابي (Echinosorex gymnura) با 2 كيلو گرم وزن و حدود 60 سانتيمتر طول است.

§ در گروه مورچه خوارها ، مورچه خوار غول پيكر(Myrmecophaga tridactyla) با 65 كيلوگرم وزن و 2 متر طول ركورد دار است .

§ خفاش تاج دار طلايي(Acerodon jubatus) با 55 سانتيمتر طول و 1.5 كيلو گرم وزن بزرگترين خفاش از گروه خفاش ها است .

§ در ميان پريماتها( نخستينيان)، گوريل شرقي (Gorilla beringei graueri) با 1.80 متر طول و 225 كيلوگرم وزن ركوردار است .

§ در گروه گوشتخواران برگترين گوشتخوار آبزي، شير دريايي(Mirounga leonina) با 6.5 متر طول و 5 تن وزن و بزرگترين پستاندار گوشتخوار ساكن خشكي، خرس قطبي(Ursus maritimus) و خرس گریزلی(Ursus arctos) مشتركا با حدود 1 تن وزن و 3 متر طول مي باشند.

§ در گروه گاوهاي دريايي ، گاو دريايي هندي(Trichechus manatus) با 4 متر طول و 1500 كيلو وزن بزرگترين است.

§ در ميان پستانداران ثم دار، كرگدن سفيد(Ceratotherium simum) با 4.5 متر طول و 2 متر بلندي و 5 تن وزن بزرگترين جانور از گروه فرد ثم ها و اسب آبي(Hippopotamus amphibius) با 4.8 متر طول و 5 تن وزن بزرگترين جانور از گزوه زوج ثم ها مي باشد.

§ بزرگترين جونده زنده زمين نيز كاپي بارا با 1.5 متر طول و 80 كيلوگرم وزن مي باشد .

· پرندگان

بزرگترين پرنده زنده زمين، شترمرغ (Struthio camelus) با 160 كيلو وزن و 2.5 متر ارتفاع مي باشد.

در ميان هر گروه از پرندگان، بزرگترينها شامل :

§ در ميان پرندگان شكاري ، لاشخور سياه (Aegypius monachus) با 14 كيلوگرم وزن، 1.10 متر طول و 3متر فاصله بين دو بال بزرگترين پرنده شكاري زنده شناخته مي شود.

§ در ميان خروس سانان((Galliformes بوقلمون وحشي(Meleagris gallopavo) با 130 سانتيمتر طول و 14 كيلوگرم وزن بزرگترين خروس سان مي باشد.

§ قو ي ترمپت زن(Cygnus buccinator) با 1.80 متر طول ، 17 كيلوگرم وزن و 3 متر فاصله بين دو بال بزرگترين غازسان(Anseriformes) مي باشد.

§ از گروه مرغان طوفان(Procellariiformes) ، آلباتروس (Diomedea exulans) با 1.4 متر طول ، 13 كيلوگرم وزن و 3.6 متر فاصله بين دو بال بزرگترين گونه مي باشد علاوه بر اين آلباتروس بزرگترين فاصله بين دو بال را در گروه هاي مختلف پرندگان دارد.

§ پنگوئن امپراطور(Aptenodytes forsteri) با 1.4 متر طول و 46 كيلوگرم وزن بزرگترين گونه در ميان گروه پنگوئن ها مي باشد.

§ بزرگترين گونه ي طوطي ، طوطي ماكائو(Anodorhynchus hyacinthinus) با 1.2 متر طول و حدود 2 كيلو وزن مي باشد.

§ بزرگترين گونه از جغدها ، جغد عقابي اروسيا(Bubo bubo) مي باشد كه تا 80 سانتيمتر طول و حدود 4.5 كيلوگرم وزن مي رسند .

§ بزرگترين گنجشك سان(Passeriformes) نوعي كلاغ موسوم به کلاغ نوک درشت Corvus crassirostris مي باشد كه 70 سانتيمتر طول و 1.5 كيلوگرم وزن دارد.

· خزندگان

بزرگترين خزنده حال حاضر زمين كركوديل آب شور(Crocodylus porosus) با 5 تا 8 متر طول و حدود 2000 كيلوگرم وزن مي باشد .

· ماهيان

در ميان ماهيان غضروفي ، كوسه نهنگي با 12 متر طول و 22 تن وزن بزرگترين گونه و در بين ماهيان استخواني، خورشيد ماهي(Mola mola) با 4.5 متر طول و حدود 2.5 تن وزن بزرگترين گونه ماهي استخواني شناخته مي شود.

· بي مهرگان

بزرگترين جانور بي مهره ي شناخته شده ماهي مركب غول پيكر با حدود 13 متر طول مي باشد.

· گياهان

§ قطور ترين گياه جهان نوعي درخت سوزني برگ به نامTaxodium mucronatum با 11.42 متر قطر و 35.87 متر ارتفاع مي باشد که در مکزیک واقع است.

§ بلندترين گياه سورني برگ جهان نوعي سكويا(Sequoiadendron giganteum)مي باشد كه تا 100 متر مي رسد.

§ بلندترين گياه گلدار جهان ، اكاليپتوس(Eucalyptus regnans) است كه تا 90 متر مي رسد.

§ بزرگترين گل جهان متعلق به نوعي گياه متعفن به نام Rafflesia arnoldii مي باشد كه قطري حدود 1 متر و وزني در حدود 11 كيلوگرم دارد.

§ بزرگتري گل آذين نامحدود در قلمرو گياهي متعلق به گياه تيتان(Titan arum) مي باشد

§ بزرگترين گياه آب زي ،Posidonia oceanica نام دارد ، بزرگترين نمونه ي كشف شده از اين گونه 8كيلومتر طول داشته است .

§ بزرگترين قارچ جهان نيز قارچ عسلي(Armillaria ostoyae) است كه شبكه ميسليوم زير زميني آن بيش از 8 كيلومتر ادامه مي يابد.

· گونه هاي ديگر

§ بزرگترين گونه آغازيان كلپها(Kelp) هستند كه تا 30 متر طول مي يابند.

§ بزرگترين گونه پرتوزوآ ، نوعي آميب به نام آميب غول است كه تا چند سانتيمتر طول مي يابد.

§ بزرگترين گونه باكتري ، Thiomargarita namibiensis نام دارد كه حدود 0.75 ميليمتر طول دارد و حدود 1 ميليون بار بزرگتر از گونه هاي معمول باكتري است به همين دليل با چشم غير مسلح قابل روئيت است.

حفظ يك گونه ي در خطر و يا حفظ كل زي گونه؟ مسئله اين است !

biology4all — Sun, 20 Jul 2008 11:39:27 GMT

به چهار دليل حفظ گونه هاي گياهي و جانوري براي انسان با ارزش هستند و به همين دلايل بايد علاوه بر مديريت صحيح، سرمايه گذاريهاي لازم و كافي در اين زمينه صورت گيرد.

1) دليل منفعت طلبانه :

اين دليل بر اين اساس پايه گذاري شده است كه بسياري از گونه هاي وحشي براي ما مفيد هستند و لذا به دور از عقل است كه قبل از داشتن فرصت آزمودن و بهره برداري، آنها را ازبين ببريم و به همين جهت لازم است تنوع ژنتيكي تمام گونه ها حفظ شود. براي مثال توليد محصولات كشاورزي جديد از قبيل واريته هاي مختلف گندم وذرت نياز به وارد كردن مداوم خصوصيات ژنتيكي تازه از نژادهاي وحشي است تا دورگه هاي جديد بوجود آيد. موجودات بيماري زايي كه به گياهان حمله مي كنند دائما خصوصيات ژنتيكي خود را تغيير مي دهند و محصول قديمي در مقابل اين عامل آسيب پذير مي شود به همين جهت وارد كردن مداوم خصوصيات ژنتيكي گونه هاي وحشي براي مقابله با اين مشكل لازم است و بايد به هر ترتيبي است مانع از انقراض گونه هاي وحشي شد.

بسياري از تركيبات شيميايي مهم از موجودات وحشي به دست مي آيد مانند داروي ديژيتالين كه از گياه انگشت دانه(Digitalis purpurea) به دست مي آيد و بسياري از داروهاي ضد سرطان و تركيبات استروئيدي كه از گياهان و جانوران استخراج مي شوند.

در توليدات گلخانه اي نيز لازم است گونه هاي دورگه ايجاد شود و با تنوع دورگه ها درآمد گلخانه افزايش يابد.

زندگي بسياري از مردم بومي وابسته به تنوع زي گونه است و كاهش تنوع گونه ها، باعث فقر شديد اين گروه از مردم مي شود كه هزينه هاي بسياري را براي دولت ها به همراه دارد .

بسياري از گونه ها به خصوص گياهان و باكتريها، مواد سمي را از آب ، خاك و هوا ميگيرند و از آنجا كه گونه هاي مختلف، آلودگيهاي مختلفي را از محيط حذف مي كنند بنابرين تنوع گونه ها بهترين امكان مهار آلودگي را فراهم مي سازند كه با از بين رفتن آنها زندگي انسان نيز به خطر مي افتد.

علاوه بر تمامي موارد ذكر شده حيات وحش مي تواند يكي از دلائل جذب توريست باشد و اكوتوريسم باشد و به عنوان يكي از منابع درآمد براي كشورها در نظر گرفته مي شود.

2) دليل اكولوژيك:

هر تك گونه در يك اكوسيستم و در كل زيست سپهر نفش خاصي به عهده دارد كه براي بقاء حيات و بقاي ما مهم است . آلدولئوپود در كتاب ‹‹ سالنامه ي سندكانتي›› آورده است كه :'' كشف برجسته ي قرن بيستم نه راديو و نه تلويزيون بلكه پي بردن به پيچيدگي زمين به حيث يك ارگانيسم است، نگه داشتن هر چرخ دنده و هر عضو اولين شرط احتياط از جانب يك تعميركار هوشمند است'' بر همين اساس عقل حكم مي كند كه براي هر گونه ارزش اكولوژيك در نظر گرفته شده است كه مانند يك چرخ دنده براي يك ماشين بزرگ كه همان زمين است نقش مخصوص به خود را بازي مي كند پس بشر بايد مانند يك تعمير كار مجرب در نگه داري هر قطعه از اين ماشين بزرگ تلاش كند.

جنگلها موجب كند شدن تلفات و فرسايش خاك به خصوص در آن دسته از نواحي مي شود كه بارندگي زياد، كوه زايي تكتونيك شديد و سنگ مادري نرم است. جنگلها موجب تثبيت منابع آب و روان آب مي شوند. محاسبات نشان مي دهد كه بيش از نيمي از بارندگيهاي ناحيه آمازون به علت وجود جنگل است و جنگل زدايي حوضه آمازون در شمال برزيل چندان اقليم اين منطقه را تغيير داده است كه در آينده نزديك ديگر كشاورزي نيز در اين منطقه امكان پذير نخواهد شد.

3) دليل زيباشناختي و فرهنگي:

اين دليل بر اين نكته استوار است كه زي گونه بر كيفيت حيات مي افزايد و برخي از زيباترين و جذاب ترين جنبه هاي موجوديت را براي ما ايجاد مي كند كه زندگي بشر را از تمام جنبه هاي هنري تحت تائير قرار مي دهد ؛ همانطور كه ادبيات و هنرهاي ديگر تا به امروز به تجليل از زيبايي و تنوع حيات مشغول بوده است .

4) دليل اخلاقي:

هر گونه ي زنده اخلاقاً حق زندگي دارد صرف نظر از اينكه انسان به آن نياز داشته باشد و يا خير!.

+ البته دلايل ذكر شده در بيشتر مواقع باعث تضاد بين گروه هاي مختلف مي شود به عنوان مثال اخيرا مشخص شده است كه نوعي درخت سرخدار(Taxus Sp.) ماده اي ضد سرطان به نام تاكسول توليد مي كند كه در درمان سرطان تخمدان بسيار موثر است و بر اساس دليل منفعت طلبانه اين گياه حائز اهميت است از طرف ديگر براي تامين تاكسول مورد نياز براي درمان يك بيمار لازم است 6 درخت سرخدار 100 ساله قطع گردد اما اين درخت زيستگاه نوعي جغد خالدار است در اينجا يك استدلال منفعت طلبانه در مقابل بحث اخلاقي و زيباشاختي قرار ميگيرد؛ آنهايي كه منحصرا دنبال داروي ضد سرطان هستند راي به برداشت درختان موجود و كاشت مجدد آنها مي دهند تا در فواصل صد ساله مورد بهره برداري قرار گيرد و آنهايي كه به جغد خالدار علاقه مند هستند در پي حفظ جنگل به صورت دست نخورده هستند!

پس اولين گام براي در برقراري حفاظت از زي گونه اين است كه مشخص شود آيا هدف، حفظ يك گونه است يا تنوع كل، و آيا توجيه اصلي منفعت طلبانه، بوم شناختي، زيباشناختي و يا اخلاقي است . مي توان حفاظت از يك گونه ي در خطر و كل زي گونه هر دو را مهم دانست اما دست يابي به هر دو هدف در آن واحد امكان پذير نيست.

+ منبع:شناخت محيط زيست ، زمين سياره زنده ، دانيل بوتكين و ادوارد كلر، ترجمه استاد عبدالحسين وهاب زاده .

چرا بايد گونه هاي در خطر انقراض را حفظ كرد؟ - طرح يك سوال - !

biology4all — Fri, 11 Jul 2008 10:52:04 GMT

انقراض يكي از قوانين طبيعت است و سرنوشت نهايي همه ي گونه ها انقراض است. در مقابل انقراض، گونه زايي وجود دارد كه با انقراض در حال تعادل است و در برخي موارد بيش تر از آن است، انقراض طبيعي به اين معني است كه گونه اي طي فرايند رقابت و تكامل جاي خود را به گونه ي موفق تر مي دهد و حذف مي شود . اما حذف ناگهاني گونه ها، بدون الگوي منطقي مسئله اي است كه تعادل بين گونه زايي و انقراض را بر هم مي زند و به همين جهت بايد مورد توجه قرار گيرد. گذشته از فاجعه هاي طبيعي و برخي عوامل محيطي كه باعث انقراض ناگهاني مي شوند؛ نقش انسان در اين قضيه بسيار فاجعه بار تر است . بهره برداي و شكار، حذف و برهم زدن زيستگاه ، وارد كردن گونه هاي جديد و غريبه به يك اكوسيستم و آلوده كردن محيط زيست همگي عواملي هستند كه توسط انسان به طبيعت تحميل مي شوند و با حذف سريع گونه ها روند طبيعي انقراض كه براي هر گونه حدود 10 ميليون سال است را با اشكال مواجه مي كند كه اين پديده اثرات ناگواري بروي كل حيات خواهد داشت !

حال اين سوال مطرح مي شود كه به فرض اينكه انسان ميزان انقراض گونه ها را 1000 برابر تسريع كرده باشد و چند گونه جانوري و گياهي نيز قرباني پيشرفت انسان شده باشند اما لازم است انسان با صرف هزينه هاي هنگفت به حفظ گونه هاي جانوري و گياهي بپردازد ؟ آيا غير از اين است كه به فرض تخريب زيستگاه حيواناتي كه در ظاهر هيچ اهميتي در حيات انسان ندارند، زمينهاي كشاورزي ايجاد مي شوند و بشر يه سمت توسعه بيشتر گام بر مي دارد ؟! ودر آخر اينكه اين حفظ حيات گونه ها چه تاثيري در زندگي انسان خواهد داشت ؟

+ همه ما مي دانيم كه حفظ گونه هاي جانوري و گياهي اهميت دارد اما اين اهميت به چه دليل است؟ بهترين راه براي درك اين اهميت اين است كه با مطالعه مسائل زيست محيطي و تفكر در اين باب به بحث در مورد مسائل زيست محيطي و سوالات مطرح شده پرداخته شود و به همين جهت از همه خوانندگان وبلاگ تقاضا دارم به سوالات مطرح شده با هر بينشي كه از مسائل زيست محيطي دارند پاسخ دهند .

بيگانه 2

biology4all — Thu, 12 Jun 2008 14:11:18 GMT

گونه هاي بسياري در جهان وجود دارند كه براي تكامل و بقاء خود چاره اي جز نفوذ به بدن موجودات ديگر ندارند . در اين ميان انسان نيز ناخواسته ميزبان اين بيگانگان قرار ميگيرد، تا بقاء نسل بعد آنها را تضمين نمايد .

علاوه بر لارو معدودي از دو بالان (بيگانه1) بسياري از كرمهاي حلقوي و يا پهن، بخشي از زندگي خود را در بدن انسان مي گذرانند كه به انگلهاي داخلي موسوم هستند.

انگلها از راهاي مختلف بدن را آلوده مي كنند؛ يا مستفيما از طريق پوست وارد مي شوند و يا از طريق دهان باعث سرايت بيماري مي شوند.

گونه Fasciola hepatica يا كرم كبد گوسفند بيشتر در مجاري صفراوي گوسفند و يا گاو و به طور اتفاقي در انسان يافت مي شود حضور اين انگل در بدن باعث استحاله و تخريب كبدي و دربرخي موارد مرگ مي شود. كرمهاي كبد را جز كرمهاي پهن و در رده ي كپلكها يا بادكش داران(Termatoda) دسته بندي مي كنند.

نحوه آلودگي ميزبان به اين ترتيب است كه تخمهايي كرم كبد كه از طريق مدفوع ميزبان ديگري دفع شده است طي مدت 9 روز در محيط گرم و مرطوب رشد كرده و از هر تخم يك لارو ميكروسكوپي خارج مي شود كه به اين لارو در اصطلاح ميراسيديوم(Miracidium) مي گويند ، هر ميراسيديوم تنها 8 ساعت زمان دارد تا نوعي خاصي از حلزون به نام Lymnea bulimoides و يا Lymnea columella را بيابد در غير اينصورت از بين مي رود . به محض اينكه ميراسيديوم حلزون مناسب را پيدا كند از طريق بافتهاي نرم حلزون وارد محفظه ريوي يا عروق لنفي آن مي شود.

در بدن حلزون، ميراسيديوم ها طويل مي شوند و به صورت كيستهاي موسوم به اسپوروكيست در مي آيند. در داخل هر اسپوروكيست(Sporocyst) تقسيمات سلولي زيادي رخ مي دهد و نوع ديگري از لارو به نام رديا(Redia) از هر كيست خارج مي شود. بين 3 تا 8 رديا در هر كيست توليد مي شود.

بعد از چند روز مجددا هر رديا به صورت كيست در آمده و مجددا تقسيمات سلولي را از سر ميگيرد ونوع سوم لارو به نام سركاريا(Cercaria) را بوجود مي آورند . سركاريا كه واجد دم بلندي است از بدن حلزون خارج مي شود و شنا كنان در محيط مرطوب اطراف رودخانه خود را به يك گياه مي رساند و در آنجا مستقر مي شود و به صورت كيست در مي آيد كه در اين مرحله به آن متا سركاريا مي گويند . به طور كلي از هر تخم كرم كبد كه از بدن ميزبان دفع مي شود حدود 300 لارو سركاريا بوجود مي آيد.

هنگامي كه يك گوسفند و يا هر ميزبان ديگري، علفهاي آلوده به متا سركاريا را بخورد ، كيست ها در معده هضم مي شود و لاروها از جدار روده به طرف كبد مي روند و چند هفته در كبد به سر مي برند كه اين عمل آسيبهاي جدي به بافت كبد مي رساند ، لار وها پس از آن وارد مجاري صفراوي شده و چندين ماه در آنجا زندگي مي كنند و بالغ مي شوند. هر كرم كبد بالغ مجددا مي تواند نيم ميليون تخم ايجاد كند كه اين تخمها از طريق مدفوع حيوان دفع شده و چرخه زندگي جانور ادامه مي يابد .

شكل 1. چرخه زندگي كرم كبد گوسفندي

گونه هاي ديگر از بادكش داران(Termatoda) مانند Clonorchis sinensis ، Dicrocelium dentriticum و Schistosoma باعث آلودگي هاي بافتها انساني مي شوند .

گونه Clonorchis sinensis يا كرم كبد انسان ، چرخه زندگي مشابه كرم كبد گوسفند دارند با اين تفاوت كه سركاريا پس از خروج از بدن حلزون بروي گياهان استقرار نمي يابند بلكه در محيط رودخانه وارد بدن ماهياني مانند كپور شده و از طريق آن باعث آلودگي انسان مي شوند .

گونه شيستوزوما(Schistosoma) ظاهر جالبي دارد جانور نر اندازه اي در حدود 10 تا 15 ميليمتر دارد . لبه هاي جانبي بدن كرم بروي خود برگشته و محفظه اي شيار مانندي را بوجود آورده كه كرم ماده در آنجا استقرار مي يابد.

بر خلاف كرم كبد، شيستوزما در سياهرگ هاي باب ، بزرگ سياهرگ زيرين ، سياهرگ مثانه اي و سياهرگ طحال شخص آلوده زندگي مي كند. تخمها از طريق سياهرگ مثانه وارد مثانه شده و از طريق ادرار دفع مي گردد اگر ادرار وارد آب شود، تخمها تبديل به ميراسيديوم شده و براي يافتن حلزون مناسب به تكاپو مي افتند . ميراسيدويمي كه وارد بدن حلزون مي شود بر خلاف كرم كبد رديا تسكيل نمي دهد و از كيست مستقيما سركاريا خارج مي گردد . سركارياي شيستوزوما علاوه بر اينكه از طريق دهان وارد مي شود مي تواند پوست انسان را در نواحي مانند انگشتان پا سوراخ كند و مستقيم وارد بدن شود و با تجمع در سياهرگها بيماري به نام schistosomiasis را بوجود مي كرد .

شكل 2. چپ : شيستوزماي نر، نوع ماده را در شياري كه از لبه هاي جانبي بدنش ايجاد شده نگه داري مي كند. راست: شيستوزوماسيس به علت تجمع شسيتوزوما در سياهرگ ها بوجود مي آيد .