ده هزار سال قبل زماني كه آخرين دوره يخبندان زمين رو به اتمام بود , در عرضهاي بالايي زمين گونه هاي كمي توانسته بودند خود را با شرايط سخت دوران يخبندان سازگار كنند واين شرايط سخت را به پايان برسانند .
سايگا
(Saiga tatarica)يكي از معدود گونه ها يي است كه سازگاري زيادي با شرايط خشن آن دوره پيدا كرده است . اين بازمانده دوران يخبندان هم اكنون در ناحيه وسيعي بين قزاقستان , جنوب سيبري و شمال غربي چين يافت مي شود . جانور جز راسته شكافته سمها (زوج سمان) (Artiodactyla)و در خانواده گاوسانان(Bovidae)طبقه بندي مي شود .ارتفاع از سم تا شانه جانور بين 6/0 - 8/0 متر مي باشد و وزن سايگا بين 36 تا 63 كيلوگرم متغيير است .ويژگي مشخص سايگا بيني خرطوم مانند و قابل انعطافي است كه نفش مهمي در تغذيه جانور دارد . محيط زيست جانور پوشش گياهي ضعيف و استپ مانند دارد وبيني جانور براي چيدن گياهان كوجك و برگ گياهاني كه خار فراوان دارند تكامل يافته است . سايگا گونه هاي گياهي متنوعي را به مصرف مي رساند و حتي گونه هايي از فرفيون كه براي ديگر پستانداران سمي است در رژيم غذايي سايگا يافت مي شود . سايگا بين 6 تا 10 سال عمر مي كند . جنس نر بزرگتر و واجد يك جفت شاخ است . فصل جفت گيري جانور اواخر آبان ماه بوده و جدال نرها براي تصاحب ماده ها در اين زمان آغاز مي شود , برنده ها 5 تا 50 ماده را تصاحب مي كنند . در فصل بهار ماده ها يك , و در موارد نادري دو بره مي زايند . بره ماده هشت ماه پس از تولد قادر است بارور شود ونسل جديدي را بوجود آورد .
تا سال 1980 جمعيت ميليوني سايگاها مسافت هزار كيلومتري از عرضهاي شمالي به عرضهاي مياني تر كه پوشش گياهي غني تري دارد را براي تولد نوزاد و رفع مشكل تغذيه آنها انجام مي داند اما يك تصميم غير منطقي براي نجات يك گونه ديگر باعث شد كه مشاهده مناظر باشكوه مهاجرت ميليوني اين جانور به يك رويا مبدل شود !.
طبق يك افسانه قديمي چيني پودر شاخ كرگدن سياه كه در كشور چين به فراواني استعمال مي شود خاصيت دارويي داشته و تب بري قوي است !!! وبا توجه به قيمت بالاي شاخ كرگدن , شكارچيان زيادي به طمع رسيدن به ثروت , كشتار بي رحمانه اي را بر عليه كرگدن سياه آغاز كردند ونسل آنرا به سمت انقراض كشاندن! در سال 1980 كميته اي موسوم به
WWFو وابسته به دانشگاه هنگ كنگ , براي نجات كرگدن سياه بي منطق ترين روش را بر گزيد و با چاپ مقالاتي در مجله ها از زبان دانشمندان و پزشكان چين تحت اين عنوان كه مصرف شاخ سايگا اثري بسيار بهتر از شاخ كرگدن دارد ! به خيال خود كرگدن سياه را از انقراض نجات دادند ! با اين تصوركه جمعيت ميليوني سايگا به حد كافي وسيع هستند كه اثرات شكار به آنها صدمه زيادي نرساند!!!.اما نكته مهم اينست كه شاخ كرگدن وتمام جانوران از پروتئين كراتين ساخته شده است و علاوه بر شاخ , مو , پولك , پشم , ناخن وسم جانوران نيز از كراتين ساخته شده و خصوصيت شيميايي پودر شاخ كرگدن هيچ تفاوتي با پودر مثلا سم گاو و يا ناخن انسان ندارد .
به هر حال اين گفته ها به سرعت بين مردم شايع شد و شكارچيان اينبار براي بدست آوردن شاخ سايگا به آسياي ميانه هجوم بردند . در آن زمان هر كيلو شاخ سايگا با قيمت 100 دلار در بازارهاي چين به فروش مي رسيد ! مقدار كشتار به حدي بود كه قطار مسير راه آهن مسكو به شهر بيجينگ همه روزه پر از محموله هاي شاخ سايگا بود! يك ايده احمقانه باعث شد كه طي 20 سال و در آغاز سال 2000 ميلادي 94 % از جمعيت ميليوني سايگاها از بين برود به طوري كه در سرشماري كه در سال 2004 صورت گرفت مشخص شد كه تنها 30000 هزار راس از اين جانوران باقي مانده اند! . اگر اين كشتارها به همين ترتيب ادامه يابد تا 10 سال آينده نسل سايگا به كلي منقرض خواهد شد! ناگفته نماند كه كميته اي تحت عنوان
FWS( مخفف Fish & Wildlife Service) در سال 2000 در ايالت متحده تشكيل شد كه براي مبارزه با اين افسانه چيني به اين مناطق اعزام شدند . هر چند كه مبارزه با يك افسانه آن هم در كشوري مانند چين كار بسيار مشكلي است !در آخر اينكه با توجه به اينكه تقاضا براي شاخ سايگا بسيار زياد شد ولي كشتار كرگدن سياه نيز كاهش چشمگيري نداشته و شاخ آن نيز در كنار شاخ سايگا به فروش مي رسد !
جانوري كه هزاران سال يخبندان را با موفقيت پشت سر گذاشته است اينچنين گرفتار انساني شده است كه تفكرات بي منطقش در مدت 20 سال كاري كرد كه هزاران سال سرماي مطلق با سايگا نكرد!
