گوناگون از زيست شناسي

گونه هاي بسياري در جهان وجود دارند كه براي تكامل و بقاء خود چاره اي جز نفوذ به بدن موجودات ديگر ندارند . در اين ميان انسان نيز ناخواسته ميزبان اين بيگانگان  قرار ميگيرد، تا بقاء نسل بعد آنها را تضمين نمايد .  

علاوه بر لارو معدودي از دو بالان (بيگانه1)  بسياري از كرمهاي حلقوي و يا پهن،  بخشي از زندگي خود را در بدن انسان مي گذرانند  كه به انگلهاي داخلي موسوم هستند.

انگلها از راهاي مختلف بدن را آلوده مي كنند؛  يا مستفيما از طريق پوست وارد مي شوند و يا از طريق دهان باعث سرايت بيماري مي شوند.

گونه Fasciola hepatica يا كرم كبد گوسفند بيشتر در مجاري صفراوي گوسفند و يا گاو و به طور اتفاقي در انسان يافت مي شود حضور اين انگل در بدن باعث استحاله و تخريب كبدي و دربرخي موارد مرگ مي شود. كرمهاي كبد را جز كرمهاي پهن و در رده ي  كپلكها يا بادكش داران(Termatoda) دسته بندي مي كنند.

نحوه آلودگي ميزبان به اين ترتيب است كه تخمهايي كرم كبد كه از طريق مدفوع ميزبان ديگري دفع شده است  طي مدت 9 روز در محيط گرم و مرطوب رشد كرده و از هر تخم يك لارو ميكروسكوپي خارج مي شود كه به اين لارو در اصطلاح ميراسيديوم(Miracidium) مي گويند ، هر ميراسيديوم تنها 8 ساعت زمان دارد تا نوعي خاصي از حلزون به نام Lymnea bulimoides و يا Lymnea columella را بيابد در غير اينصورت از بين مي رود . به محض اينكه ميراسيديوم حلزون مناسب را پيدا كند از طريق بافتهاي نرم حلزون وارد محفظه ريوي يا عروق لنفي آن مي شود.

در بدن حلزون، ميراسيديوم ها طويل مي شوند و به صورت كيستهاي موسوم به اسپوروكيست در مي آيند.  در داخل هر اسپوروكيست(Sporocyst)  تقسيمات سلولي زيادي رخ مي دهد و نوع ديگري از لارو به نام رديا(Redia) از هر كيست خارج مي شود.  بين 3 تا 8 رديا در هر كيست توليد مي شود.

بعد از چند روز مجددا هر رديا به صورت كيست در آمده و مجددا تقسيمات سلولي را از سر ميگيرد ونوع سوم لارو به نام سركاريا(Cercaria) را بوجود مي آورند . سركاريا كه واجد دم بلندي است از بدن حلزون خارج مي شود و شنا كنان در محيط مرطوب اطراف رودخانه خود را به يك گياه مي رساند و در آنجا مستقر مي شود و به صورت كيست در مي آيد كه در اين مرحله به آن متا سركاريا مي گويند . به طور كلي از هر تخم كرم كبد كه از بدن ميزبان دفع مي شود حدود 300 لارو سركاريا بوجود مي آيد.

 هنگامي كه يك گوسفند و يا هر ميزبان ديگري، علفهاي آلوده به متا سركاريا را بخورد ، كيست ها در معده هضم مي شود و لاروها از جدار روده به طرف كبد مي روند و چند هفته در كبد به سر مي برند كه اين عمل آسيبهاي جدي به بافت كبد مي رساند ، لار وها پس از آن  وارد مجاري صفراوي شده و چندين ماه در آنجا زندگي مي كنند و بالغ مي شوند. هر كرم كبد بالغ مجددا مي تواند نيم ميليون تخم ايجاد كند كه اين تخمها از طريق مدفوع حيوان دفع شده  و چرخه زندگي جانور ادامه مي يابد .

                                                       شكل 1. چرخه زندگي كرم كبد گوسفندي

گونه هاي ديگر از بادكش داران(Termatoda) مانند Clonorchis sinensis ، Dicrocelium dentriticum و Schistosoma باعث آلودگي هاي بافتها انساني مي شوند .

گونه Clonorchis sinensis يا كرم كبد انسان ، چرخه زندگي مشابه كرم كبد گوسفند دارند با اين تفاوت كه سركاريا پس از خروج از بدن حلزون بروي گياهان استقرار نمي يابند بلكه در محيط رودخانه وارد بدن ماهياني مانند كپور شده و از طريق آن باعث آلودگي انسان مي شوند .

گونه شيستوزوما(Schistosoma) ظاهر جالبي دارد جانور نر اندازه اي در حدود 10 تا 15 ميليمتر دارد . لبه هاي جانبي بدن كرم بروي خود برگشته و محفظه اي  شيار مانندي را بوجود آورده كه كرم ماده در آنجا استقرار مي يابد.

 بر خلاف كرم كبد، شيستوزما در سياهرگ هاي باب ، بزرگ سياهرگ زيرين ، سياهرگ مثانه اي و سياهرگ طحال شخص آلوده زندگي مي كند. تخمها از طريق سياهرگ مثانه وارد مثانه شده و از طريق ادرار دفع مي گردد اگر ادرار وارد آب شود، تخمها تبديل به ميراسيديوم شده و براي يافتن حلزون مناسب به تكاپو مي افتند . ميراسيدويمي كه وارد بدن حلزون مي شود بر خلاف كرم كبد رديا تسكيل نمي دهد و از كيست مستقيما سركاريا خارج مي گردد . سركارياي شيستوزوما علاوه بر اينكه از طريق دهان وارد مي شود مي تواند پوست انسان را در نواحي مانند انگشتان پا سوراخ كند و مستقيم وارد بدن شود و با تجمع در سياهرگها بيماري به نام schistosomiasis را بوجود مي كرد .

شكل 2. چپ : شيستوزماي نر، نوع ماده را در شياري كه از لبه هاي جانبي بدنش ايجاد شده نگه داري مي كند. راست: شيستوزوماسيس به علت تجمع شسيتوزوما در سياهرگ ها بوجود مي آيد .

تا قبل از سال 1960 كمتر كسي واژه بوم شناسي را شنيده بود و لغت محيط زيست  وراي مسائل اجتماعي و سياسي معناي ديگري نداشت؛  با انتشار كتاب برجسته راشل كارسون به نام ‹‹ بهار خاموش ››  و همچنين بروز حوادث عمده ي زيست محيطي از قبيل نشت نفت در سواحل جنوبي كاليفرنيا و اعلام پر سر و صداي خطر انقراض بسياري از گونه ها از جمله نهنگ، فيل و بيشتر پرندگان آواز خوان محيط زيست به موضوعي فراگير تبديل شد .

در اين مورد مثل هر موضوع اجتماعي  و سياسي ديگر ابتدا فقط اقليت كوچكي اهميت محيط زيست را درك مي كردند و لذا لازم بود تا براي تاكيد بر اين مسئله بر جنبه هاي منفي آن پا فشاري شود تا افكار عمومي به سمت مسائل زيست محيطي جلب گردد. بنابر اين دوره هاي اول محيط گرايي جديد عموما به مقابله بين دو گروه مي گذشت : گروه محيط گرايان يا طرفداران حفظ محيط زيست و گروه طرفداران توسعه كه هر گروه خود را ناجي جهان مي ديد و ديدگاهاي گروه ديگر را اغراق آميز جلوه مي داد.

محيط گرايان معتقد بودند اگر مردم نظر خود را نسبت به محيط زيست تغيير ندهند جهان نابود خواهد شد پس كليد نجات جهان به صورت تفكر جهاني جديدي، در دست آنهاست والبته در پايه ريزي اين عقيده ي آنها علم ، ادراك و واقعيتها جنبه ثانوي داشت. از ديد محيط گرايان توسعه اقتصادي و اجتماعي به معني انهدام محيط زيست ، پايان تمدن و انقراض نسل بشر است .

از سوي ديگر طرفداران توسعه عقيده داشتند كه سلامت اقتصادي و اجتماعي و پيشرفت شرط رفاه مردم و شكوفايي تمدن است. از ديدگاه آنها نظرات محيط گرايان با تاكيدي كه به زبان مردم بر محيط زيست مي گذاشتند خطرناك و افراطي بود، تاكيدي كه به عقيده ي طرفداران توسعه بنيانهاي تمدن را نابود مي كرد و به تباهي شيوه جديد زندگي بشر منجر ميشد .

فقدان اطلاعات علمي و دانش فني بر محدوديتهاي روشهاي اوليه ي طرح مسائل زيست محيطي مي افزود. علم محيط زيست هنوز در مراحل كودكي خود بود.

امروزه وضعيت تا حد قابل ملاحظه اي تغيير كرده ، محيط زيست به عنوان يك مسئله اجتماعي و سياسي عمده مورد قبول واقع شده است . امروزه تفاهم عمومي حكايت از آن دارد كه راه حل واقعي محيط زيست بايد انسان را هم شامل گردد و متكي به آن باشد و انسان مي بايد به دنبال پايداري نه فقط براي محيط زيست بلكه محيطي براي فعاليتهاي اقتصادي خود باشد تا شايد بشريت و محيط زيست بتوانند آينده ي طولاني تري داشته باشند.

حال آنكه اهميت مسائل محيط زيست مورد قبول واقع شده است ، وقت آن است كه براي حل اين مسائل به دنبال راه حلهاي واقعا ديرپا باشيم . وقت آن است كه از راه حلهاي شعاري كه اغلب داغ و پر هبجان پيش مي رود اما نبياني ندارندة بپرهيزيم و در جست و جوي دستيابي به راه حلهاي معقول و سنجيده حركت كنيم .

محيط زيست يك مسئله پيچيده و چند جانبه است كه علوم مختلفي را در بر مي گيرد.پنج رشته فكري تمامي اين طيف از مسائل را به هم متصل و متحد مي كند كه شامل :

- فوريت مساله جمعيت روز افزون انساني.

- اهميت محيط زيست شهري.

- نياز به پايداري منابع.

- اهميت داشتن ديدگاه هاي جهاني راجه به مسائل زيست محيطي .

- ارزش گذاري بر محيط زيست بر مبناي توجيه هاي منفعت طلبانه، بوم شناختي، زيباشناختي و اخلاقي و نقش اين ارزشها در تصميم گيريهاي پيش روي ما.

با اين مسائل كه ذكر شد درك مسائل زيست محيطي آسانتر خواهد شد و شالوده بهتري براي ايجاد محيط زيستِ بهتر جهاني با منابع پايدارتر در آينده به وجود خواهد آمد.

+ منبع: شناخت محيط زيست، دانيل بوتكين ، ادوارد كلر، ترجمه استاد عبدالحسين وهاب زاده

همراه با موج سبز تا ۲۲ خرداد !

سهم من و تو از اين دنيا چقدر است؟!

همان ناچيز را پاكيزه نگه دار!

_____

 از 16 تا 22 خرداد همراه با موج سبز

تقريبا ديگر كسي دد (Dede) را با نام واقعي اش صدا نمي زند ؛ سالها مي گذرد و همه او را به عنوان مرد درختي مي شناسند .

دِد كه ساكن يكي از مناطق دور افتاده اندونزي است مانند بيشتر انسانهاي اين كره خاكي آلوده به نوعي ويروس به نام پاپيلوما ويروس انساني (HPV) است . HPV عامل بروز زگيلهاي ريز پوستي مي باشد كه در بين جوامع انساني بسيار شايع بوده  اما در مورد دِد قضيه كمي متفاوت است ، دد دچار نوعي نقص ژني بسيار نادر است كه باعث ضعف سيستم ايمني وي شده  و  سيستم ايمني  دِد نمي تواند مانند ديگر انسانها حضور HPV را تنها محدود به زگيلهاي ريز پوستي  كند ؛ از همين جهت پاپيلوما ويروس مهاجم به راحتي سلولهاي پوستي وي را در اختيار گرفته و به تكثير خود مي پردازند . سالها تكثير غير قابل مهار اين ويروس در دست و پاهاي دد باعث ايجاد زگيلهاي ريشه مانند كراتيني شده كه دست و پاي دد را شبيه به  ريشه ي درخت كرده است  .

                           شكل 1 . ضعف سيستم ايمني دد باعث شده HPV سالها بدون مهار در بدن وي به تكثير بپردازد.

علاوه بر مشكل ظاهري وحشتناكي كه اين ويروس ايجاد كرده است تقريبا دست و پاهاي دد قدرت فعاليت خود را از دست داده اند و به همين جهت زندگي اش با سختي بسياري همراه شده است .  

دكتر گاسپاري (Gaspari) يكي از متخصصان پوست دانشكده مريلند عقيده دارد كه ويتامين A مي تواند نقش بسيار مهمي در بهبود سيستم ايمني دد ايفا كند و چند مرحله جراحي به همراه درمان بوسيله ويتامين A ،  دد را براي هميشه از اين رنج عذاب آور رها خواهد كرد .

در سال 2007  وزارت بهداشت كشور اندونزي به دستور رئيس جمهور اين كشور تيمي 18 نفره از متخصصين پوست ، به سرپرستي دكتر گاسپاري  را به جهت مداواي دد تشكيل داد و تا كنون 2 عمل جراحي بروي  دست و پاهاي دد صورت گرفته است كه ظاهر آنها را تا حدودي بهبود بخشيده اند .

در حال حاضر فعاليتهاي حركتي دد تا حد قابل توجهي بهبود يافته  و مي تواند مجددا بعد از سالها  بدون هبچ گونه دردي راه برود .

دد 37 ساله  اميدوار است بعد از مداوا بتواند ازدواج كند و زندگي خود را نه به عنوان مرد درختي بلكه به عنوان دِد ادامه دهد .  

شكل 2 . دد پس از چند مرحله جراحي قادر به جواب دادن به تلفن  و كندن پوست موز است ( عكس از رويترز).

+ منابع : TheAge /  Telegraph /   Huffingtonpos

________________________________

+ همايش بررسي پيامدهاي سدهاي بزرگ  / تجمع در حمايت از تالاب گاوخوني /  کشف شهر ستاره ها ي در يايي  / ويدئويي از ماهي پرنده / طبيعت زيباي ارتكند ( وبلاگ پسر آريايي)  / تولد یک نوزاد عجیب‌الخلقه در تبریز / درياچه اروميه در بحران / پاي مصنوعي يك اسب / دست مصنوعی جدید با قابلیت استفاده از نیروی هیدرولیکی / انسان؛ فاجعه بزرگ نابودی مخلوقات روی زمین / استرس / پانداي سرخ (Red Panda) / حيات وحش افريقا / نشست جهاني مبارزه با انقراظ گونه ها  / خشكسالي و ابهام در مديريت بحران / تجمع بيماران تالاسمي بندرعباس در اعتراض با واردات خونهاي آلوده / ماهي درماني در چين / سيستم بينابي انسان قادر به پيش بيني آينده تا يك دهم ثانيه بعد است / بخورید و زیبا شوید/ ارتباط ژنتیکی سرطان سینه و پروستات کشف شد/ حتمال وجود موجودات بیگانه