انقراض قانون طبیعت است . انقراض محلی به این معنی است که یک گونه در بخشی از قلمرو خود منقرض شود اما در سایر نقاط باقی بماند . انقراض جهانی زمانی است که گونه در همه جا منقرض گردد .
گر چه سرنوشت تمامی گونه ها انقراض است اما میزان انقراض در میزانهای زمین شناختی بسیار متغیر بوده و از زمان انقلاب صنعتی شتاب گرفته است . متوسط عمر برای هر گونه تا انقراض کامل حدود 10 میلیون سال گزارش شده است اما مدارک فسیل شناسی دوره های فاجعه بار از انقراض گونه ها ویا تکامل سریع برخی گونه ها را نشان می دهند .
انقراض طبیعی اغلب از الگوی قابل درکی پیروی می کند به این ترتیب که , طی فرایند رقابت وتکامل , یک گونه جای خود را به گونه موفق تر بدهد و خاموش گردد .
علل انقراض :
علل انقراض را معمولا در پنج دسته طبقه بندی می کنند : مخاطره های جمعیتی , مخاطره های زیست محیطی , فاجعه های طبیعی , مخاطره های ژنتیکی و اقدامات انسان .
1. مخاطره های جمعیتی به معنی بروز نوسانات تصادفی در میزانهای جمعیتی , از قبیل میزان مرگ و میر , می توانند موجب انقراض جمعیتهای کمیاب شوند مثلا نهنگ عنبر در منطقه وسیعی از اقیانوس به شنا می پردازد . از آنجا که شکار نهنگ عنبر جمعیت این حیوان را به چند صد عدد کاهش داده است موفقیت هر نهنگ برای یافتن جفت با نوسانات سال به سال همراه است و اگر بیشتر افراد نتوانند در یک سال جفت پیدا کنند میزان زاد و ولد در سال بعد به شدت کاهش می یابد و گونه به سمت انقراض پیش خواهد رفت .
2. مخاطره های زیست محیطی : تغییرات روز به روز , ماه به ماه و سال به سال محیط زیست حتی اگر به اندازه ای نباشد که فاجعه بار خوانده شود باز هم می تواند بر اندازه جمعیت اثر بگذارد مثلا گونه ای پروانه در کوه های کلرادو زندگی میکند . این پروانه تخم خود را در جوانه های باز نشده گیاه لوپن ( از خانواده حبوبات ) می گذارد و لارو حشره از گلهای گیاه تغذیه می کند , اما یک سال برف و یخبندان دیرهنگام تمام جوانه های لوپن را از بین برد و لارو پروانه ها را بدون غذا گذاشت و بدین ترتیب باعث انقراض محلی این جانور شد که اگر این تنها جمعیت پروانه می بود تمام گونه های آن منقرض شده بود در برخی موارد گونه های به قدری نادر و منزوی هستند که این تغییرات عادی میتواند به انقراض آن بیانجامد .
3. فاجعه های طبیعی عبارت است از یک تغییر ناگهانی در محیط زیست که ناشی از فعالیتهای انسان نباشد . مثلا فوران سال 1883 آتشفشان کاراکاتوئو در اندونزی باعث انقراض محلی بسیاری از گونه ها شد
4. مخاطره ژنتیکی : آن دسته از تغییرات کشنده در صفات ژنتیکی را که محیط خارج ایجاد نکرده باشد مخاطره ژنتیکی می گویند . عواملی مانند کاهش تنوع ژنتیکی و موتاسیون می تواند موجب تغییرات ژنتیکی گردد . برای مثال بروز جهشی در ژنوم یک گونه که باعث شود گونه در مقابل خشکسالی کم طاقت گردد حال اگر بعد از چند شال که جمعیت این گونه زیاد شد با بروز خشکسالی انقراض محلی رخ خواهد داد و اگر جمعیت کوچک باشد احتمال انقراض جهانی نیز وجود دارد .
5. اقدامات انسان : انسان به چند طریق باعث انقراض گونه می گردد : از طریق شکار وبهره برداری ارادی به قصد تجارت , ورزش ویا مهار گونه هایی که آفت شناخته شده . از طریق حذف یا برهم زدن زیستگاه از طریق ورود گونه های جدید انگل , صیاد و یا رقیب و از طریق آلوده کردن محیط زیست .
بر اساس تخمین اتحادیه بین المللی حفاظت طبیعت , از سال 1600 به این سو 75% از انقراضهای پرندگان و پستانداران به دست انسان صورت گرفته است .
+ : شناخت محیط زیست , تالیف دانیل بوتکین و ادوارد کلر , ترجمه استاد عبدالحسین وهاب زاده .
___________________________________________________________________________
گره !
رازقی پرپر شد ,
باغ در چله نشست ,
تو به خاک افتادی ,
کمر عشق شکست !
